Co konkretnie się zmieniło 5 marca 2026 roku
Do tej pory zasady pobytu i pracy dla obywateli Ukrainy regulowała osobna, „nadzwyczajna" specustawa z 2022 roku. Nowa ustawa z 23 stycznia 2026 roku wygasza te szczególne rozwiązania — ale nie oznacza to utraty prawa do legalnego pobytu i pracy. Najważniejsze zasady zostały po prostu przeniesione do ogólnej ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.
W praktyce: ochrona czasowa dla obywateli Ukrainy nadal obowiązuje, obecnie do 4 marca 2027 roku, zgodnie z decyzją Rady Unii Europejskiej. Do tego dnia przedłużona jest też ważność dokumentów pobytowych, których termin upływał od 24 lutego 2022 roku.
PESEL UKR — podstawa legalnej pracy
Aby obywatel Ukrainy mógł legalnie pracować w ramach ochrony czasowej, musi posiadać numer PESEL ze statusem UKR. To on, nie sam fakt przebywania w Polsce, jest dziś głównym potwierdzeniem prawa do pracy bez dodatkowego zezwolenia.
Jest jeszcze jeden termin, o którym łatwo zapomnieć: osoby, które otrzymały PESEL na podstawie oświadczenia o tożsamości (bez pełnej weryfikacji dokumentów), muszą potwierdzić tożsamość do 31 sierpnia 2026 roku. Brak potwierdzenia skutkuje wygaśnięciem ochrony czasowej.
Jak pracodawca sprawdza, czy możesz legalnie pracować
Pracodawca (lub agencja zatrudnienia) ma obowiązek zweryfikować dwie rzeczy niezależnie od siebie:
- czy posiadasz aktualny status UKR (czyli ważny PESEL UKR),
- czy Twój pobyt jest nadal legalny — np. czy nie doszło do przekroczenia dopuszczalnego okresu pobytu poza Polską (30 dni).
Jeśli oba warunki są spełnione, praca odbywa się na podstawie powiadomienia o powierzeniu wykonywania pracy, które pracodawca składa elektronicznie przez praca.gov.pl. To istotna różnica względem obywateli Białorusi czy Armenii — dla nich stosuje się inną procedurę, tzw. oświadczeniową (piszemy o niej osobno).
Co jeśli status UKR wygasł
Zdarza się, że ktoś wyjeżdża z Polski na dłużej i po powrocie okazuje się, że status UKR wygasł (np. z powodu przekroczenia dopuszczalnego okresu nieobecności). W takiej sytuacji legalne zatrudnienie wymaga już innej podstawy — najczęściej zezwolenia na pracę lub uzyskania nowego tytułu pobytowego. To dłuższa i bardziej sformalizowana procedura niż powiadomienie.
Karta CUKR — opcja na dłuższą metę
Dla osób, które planują zostać w Polsce na dłużej, wprowadzono uproszczoną ścieżkę ubiegania się o zezwolenie na pobyt czasowy na 3 lata (tzw. karta CUKR). Warunki podstawowe to nieprzerwany status UKR przez co najmniej 365 dni oraz ważny paszport. Wniosek składa się wyłącznie elektronicznie — a sam fakt oczekiwania na decyzję (nawet po marcu 2027 roku) legalizuje pobyt na czas rozpatrywania wniosku.
Zaletą tej ścieżki jest to, że nie trzeba już śledzić kolejnych, okresowych przedłużeń specustawy — daje to bardziej stabilny grunt pod planowanie dłuższej pracy i życia w Polsce.
Co dodatkowo warto wiedzieć
Od 2025 roku obowiązuje zasada: wynagrodzenie obywatela Ukrainy nie może być niższe niż wynagrodzenie pracownika na analogicznym stanowisku. Pracodawca musi też zgłaszać każdą istotną zmianę warunków zatrudnienia (np. zmianę stanowiska) — jeśli tego nie zrobi, sam popełnia naruszenie, nawet jeśli pracownik nie zrobił nic złego.